THIẾT KẾ PHÒNG THÍ NGHIỆM: XÂY MỚI HAY CẢI TẠO “XANH” HƠN?

Khi doanh nghiệp bắt đầu một dự án thiết kế phòng thí nghiệm, câu hỏi thường được đặt ra là: nên xây mới hoàn toàn hay tận dụng không gian hiện hữu để cải tạo? Nếu mục tiêu hướng đến Green Lab và phát triển bền vững, câu trả lời không đơn giản nằm ở việc phương án nào có chi phí đầu tư thấp hơn.

Một phòng lab “xanh” cần được nhìn từ toàn bộ vòng đời: lượng tài nguyên sử dụng, năng lượng tiêu thụ, vật liệu, hệ thống kỹ thuật và khả năng vận hành lâu dài. Vì vậy, xây mới hay cải tạo phòng thí nghiệm đều có thể là lựa chọn bền vững nếu được đánh giá đúng ngay từ giai đoạn thiết kế.

GREEN LAB LÀ GÌ?

Green Lab không đơn thuần là một phòng thí nghiệm có nhiều cây xanh hay sử dụng đèn tiết kiệm điện. Đây là cách tiếp cận trong đó thiết kế phòng thí nghiệm, thiết bị, hệ thống kỹ thuật và quá trình vận hành được xem xét cùng nhau nhằm sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Điểm quan trọng của Green Lab nằm ở tư duy vòng đời. Một thiết kế tốt không chỉ giải quyết nhu cầu sử dụng hiện tại mà còn phải tính đến mức tiêu thụ năng lượng, độ bền vật liệu, khả năng bảo trì và khả năng thay đổi công năng trong tương lai.

SO SÁNH GIỮA XÂY MỚI VÀ CẢI TẠO PHÒNG THÍ NGHIỆM

Cải tạo có thể mang lại lợi thế ở khả năng tận dụng một phần kết cấu và hạ tầng hiện hữu, từ đó hạn chế nhu cầu sử dụng thêm vật liệu và giảm khối lượng phá dỡ trong một số trường hợp. Tuy nhiên, mức độ phù hợp còn phụ thuộc đáng kể vào chất lượng của hệ thống hiện tại. Nếu HVAC, điện, cấp thoát nước hoặc layout đã không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng, việc giữ lại quá nhiều hạng mục có thể hạn chế khả năng tối ưu hiệu quả vận hành.

Ở chiều ngược lại, xây mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tích hợp các yêu cầu về công năng, thông gió, chiếu sáng, thiết bị và khả năng mở rộng ngay từ giai đoạn thiết kế phòng thí nghiệm. Dù vậy, phương án này cũng thường kéo theo lượng tài nguyên sử dụng và chất thải phát sinh trong quá trình xây dựng lớn hơn, vì vậy hiệu quả bền vững cũng cần được đánh giá trên toàn bộ vòng đời thay vì chỉ dựa vào hiệu suất sau khi hoàn thành.

Có thể hình dung sự khác biệt giữa hai phương án qua các tiêu chí sau:

4 YẾU TỐ CẦN ĐÁNH GIÁ KHI THIẾT KẾ PHÒNG LAB THEO HƯỚNG GREEN LAB

1. Hạ tầng hiện hữu

Trước khi quyết định cải tạo hay xây mới, cần đánh giá khả năng đáp ứng của hệ thống điện, nước, thông gió và HVAC. Nếu nền tảng kỹ thuật đã quá cũ hoặc không thể nâng cấp hiệu quả, việc tiếp tục sử dụng có thể làm tăng chi phí vận hành về lâu dài.

2. Hiệu quả năng lượng

Năng lượng cần được tính ngay từ giai đoạn thiết kế phòng thí nghiệm, đặc biệt với các hệ thống thông gió, điều hòa và tủ hút. Một thiết kế tốt cần cân bằng giữa yêu cầu an toàn, điều kiện môi trường và mức tiêu thụ năng lượng.

3. Vật liệu và tuổi thọ

Một vật liệu có tuổi thọ cao, phù hợp với môi trường hóa chất và có khả năng bảo trì tốt có thể giúp giảm nhu cầu thay thế trong tương lai. Vì vậy, Green Lab không chỉ đặt câu hỏi “vật liệu này có xanh không?” mà còn phải hỏi “nó sử dụng được bao lâu và sau đó sẽ được xử lý như thế nào?”

4. Khả năng nâng cấp

Phòng thí nghiệm hiếm khi giữ nguyên công năng trong suốt nhiều năm. Thiết bị mới, quy trình mới hoặc quy mô sản xuất thay đổi đều có thể khiến layout hiện tại trở nên không phù hợp, vì vậy khả năng mở rộng và nâng cấp cần được tính ngay trong thiết kế ban đầu.

GÓC NHÌN PHƯỢNG HẢI: GREEN LAB PHẢI ĐƯỢC TÍNH TỪ VÒNG ĐỜI

Một phòng lab bền vững không nhất thiết là phòng lab được xây mới hoàn toàn, cũng không nhất thiết là phòng lab giữ lại nhiều hạng mục cũ nhất. Giá trị của Green Lab nằm ở việc thiết kế và vận hành không gian sao cho tài nguyên được sử dụng hiệu quả trong suốt vòng đời công trình.

Với mỗi dự án, bài toán nên bắt đầu từ hiện trạng và nhu cầu vận hành, sau đó mới quyết định nên cải tạo, nâng cấp hay xây mới. Đây cũng là cơ sở để việc thiết kế phòng thí nghiệm không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn có khả năng thích ứng với những thay đổi trong tương lai.

-------------------------------------------

Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí.

Công ty Cổ Phần KHKT Phượng Hải

Hotline: 0843 709 779

Email: info@phuonghai.com